Wszystkie pozostałe artykuły o archetypach na tym blogu pytają, kim jesteś: jaki archetyp jest Twój, jak go rozpoznać, jak go łączyć z innymi, jak przekłada się na kolory i język. Ten artykuł pyta o coś innego: na jakim etapie rozwoju biznesu jesteś, i co to oznacza dla tego, jak Twój archetyp powinien dziś wybrzmiewać.
To ważne rozróżnienie, bo archetyp dominujący nie zmienia się razem z etapem biznesu, zmienia się to, co z niego najmocniej podkreślasz i na co musisz uważać. Ten sam archetyp, który na starcie jest Twoim atutem, przy niewłaściwym zaakcentowaniu może stać się przeszkodą, a kilka lat później, przy tym samym archetypie, przeszkodą stanie się coś zupełnie innego.
W skrócie:
- Archetyp dominujący zwykle zostaje ten sam przez cały rozwój biznesu, zmienia się akcent, nie tożsamość.
- Na starcie każdy archetyp musi budować zaufanie od zera, więc warto tymczasowo wzmocnić elementy bliskości, nawet jeśli to nie Twój archetyp główny.
- W fazie wzrostu największym ryzykiem jest nadmierne dowodzenie sukcesu, niezależnie od archetypu.
- W fazie dojrzałej marki największym ryzykiem jest cień archetypu, bo nikt już nie kwestionuje Twojego autorytetu na co dzień.
Dlaczego etap biznesu ma znaczenie, skoro archetyp ma być stały
W artykule o autentycznej tożsamości marki piszę, że archetyp to rozpoznanie tego, kim już jesteś, nie kostium dobierany do okazji. To wciąż prawda i ten artykuł tego nie zmienia. Zmienia się jednak kontekst, w którym ten sam, prawdziwy archetyp jest odbierany: obca osoba, która widzi Twoją markę po raz pierwszy, potrzebuje od Ciebie czegoś innego niż stała klientka, która zna Cię od lat. Archetyp zostaje, zmienia się to, ile pracy musi wykonać, żeby zostać właściwie odczytany.
Etap pierwszy: zero do pierwszych klientek
Na starcie nikt Cię jeszcze nie zna, więc Twój archetyp musi budować jednocześnie rozpoznawalność i zaufanie, bez żadnego kredytu z przeszłości. To najtrudniejszy etap dla archetypów, które z natury trzymają dystans: Władczyni, Mędrczyni w czystej, chłodnej formie, czy Buntowniczka, mogą na starcie odpychać zamiast przyciągać, zanim zdążysz zbudować wiarygodność, która pozwoli im zabrzmieć w pełni.
Niezależnie od tego, jaki masz archetyp dominujący, na tym etapie warto tymczasowo wzmocnić elementy bliskości, charakterystyczne dla Towarzyszki lub Opiekunki, nawet jeśli żadna z nich nie jest Twoim archetypem głównym. To nie jest udawanie kogoś innego, to świadome zarządzanie proporcją, o której piszę szerzej w artykule o łączeniu archetypu głównego z wspomagającymi.
Etap drugi: masz już pierwsze wyniki, rośniesz
Kiedy masz już pierwsze efekty i rozpoznawalność, można przestać rozcieńczać dominujący archetyp wsparciem „na wejście” i pozwolić mu wybrzmieć mocniej. Największym ryzykiem na tym etapie nie jest już nieufność odbiorczyń, tylko pokusa nieustannego dowodzenia sukcesu: kolejny zrzut ekranu z wynikami, kolejna opinia, kolejne „zobaczcie, jak urosłam”. To ryzyko dotyczy każdego archetypu, ale najsilniej uderza w Bohaterkę, której cień to właśnie nieustanna rywalizacja i pokazywanie się wyłącznie przez pryzmat zwycięstw.
Etap trzeci: ugruntowana marka, rozpoznawalność
Kiedy marka jest już dojrzała, Twój archetyp może wybrzmieć najpełniej, bo zaufanie jest zbudowane i nie musisz go już udowadniać przy każdej okazji. Paradoksalnie to właśnie ten komfort jest największym ryzykiem: łatwiej wtedy wpaść w cień archetypu, bo nikt na co dzień nie kwestionuje Twojego autorytetu. Mędrczyni ryzykuje wtedy nadmierny dystans, Władczyni kontrolę graniczącą ze sztywnością, Opiekunka męczeństwo i brak granic. O cieniu poszczególnych archetypów piszę szerzej w artykule o archetypie głównym i wspomagających, tutaj ważne jest to, że dojrzałość biznesu nie chroni przed cieniem, czasem wręcz ułatwia w niego wpaść.
Trzy etapy, jedna zasada
Twój archetyp nie zmienia się z etapem biznesu, zmienia się to, ile pracy musi wykonać, żeby zostać właściwie odczytany, i na jaki cień jesteś najbardziej narażona. Na starcie ta praca polega na budowaniu zaufania od zera. W fazie wzrostu na trzymaniu w ryzach potrzeby nieustannego dowodzenia. W fazie dojrzałej na czujności wobec komfortu, który usypia i sprowadza w stronę cienia.
Sprawdź swój archetyp, potem umiejsców go na swoim etapie
Rozwiąż bezpłatny test na archetyp marki, a znając już swój wynik, wróć do tego artykułu i zastanów się, na którym z trzech etapów jesteś dziś i co to oznacza w praktyce dla Twojej komunikacji w najbliższych miesiącach.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy na etapie startu powinnam całkowicie zrezygnować z mojego naturalnego archetypu na rzecz Towarzyszki lub Opiekunki? Nie, chodzi o tymczasowe wzmocnienie proporcji, nie o rezygnację z tego, kim naprawdę jesteś. Twój archetyp dominujący zostaje ten sam, tylko na starcie warto dać więcej miejsca elementom budującym bliskość.
Jak długo trwa etap pierwszy, zanim można przejść do pełniejszego wyrażania swojego archetypu? To zależy od branży i tempa rozwoju, ale zwykle mowa o pierwszym roku do dwóch lat regularnej, konsekwentnej komunikacji, nie o tygodniach.
Czy każdy archetyp ma inne ryzyko na każdym z trzech etapów? Ogólna zasada jest wspólna dla wszystkich, ale konkretny cień, w który można wpaść, różni się archetyp od archetypu, tak jak opisuję to w artykule o archetypie głównym i wspomagających.
Czy dojrzała marka może wrócić do intensywności komunikacji z etapu pierwszego? Tak, zwłaszcza po dłuższej przerwie w komunikacji albo po wejściu na zupełnie nowy rynek, gdzie znowu jesteś nieznana. Etapy nie muszą następować tylko raz, w liniowej kolejności.
Skąd wiedzieć, na którym etapie właściwie jestem, jeśli granice są nieostre? Patrz na to, czy Twoja komunikacja wciąż musi tłumaczyć i przekonywać od podstaw, czy może już budować na istniejącym zaufaniu. To lepszy wskaźnik etapu niż liczba miesięcy czy lat w biznesie.
