Test na archetyp marki daje Ci odpowiedź w niecałe dwie minuty. Dwanaście pytań, jeden wynik, gotowe. Tyle że to dopiero hipoteza, nie pewność. Wynik testu mówi Ci, do czego najczęściej się przyznajesz, kiedy klikasz odpowiedzi. Nie mówi Ci, czy to samo widzą Twoje odbiorczynie, kiedy przewijają Twój profil.
Ten artykuł nie zastępuje testu. Jest tym, co robisz przed nim albo po nim, żeby wynik nie został tylko ciekawą etykietką, tylko realną decyzją, na której zbudujesz komunikację. Pięć kroków, w kolejności, w jakiej sama je stosuję, kiedy pomagam klientkom określić archetyp ich marki.
W skrócie:
- Wybór archetypu to nie zgadywanie, tylko rozpoznanie wzorca, który już istnieje w Twoich treściach, zanim go nazwiesz.
- Ty i Twoje odbiorczynie możecie widzieć Twoją markę inaczej, dlatego warto to zderzyć, zanim podejmiesz decyzję.
- Na końcu procesu zwykle zostają dwa lub trzy kandydujące archetypy, nie jeden, i to jest normalne.
- Test na archetyp marki daje Ci punkt wyjścia, ten proces daje Ci pewność.
- AI potrafi przyspieszyć krok pierwszy, jeśli nakarmisz je wystarczającą ilością Twoich starych tekstów, ale nie zastąpi autentyczności, którą musisz udźwignąć na co dzień.
Czym są archetypy marki?
Archetyp marki to jeden z dwunastu uniwersalnych wzorców osobowości, wywodzących się z teorii Carla Gustava Junga, który pomaga odbiorczyniom rozpoznać Twoją markę i zrozumieć, czego się po niej spodziewać. Dzielą się na cztery rodziny motywacji: niezależność, mistrzostwo, przynależność i stabilność. Pełny opis wszystkich dwunastu, razem z konkretnymi kolorami i językiem dla każdego z nich, znajdziesz w artykule o archetypach opisujących Twoją tożsamość. Tutaj skupiamy się wyłącznie na samym procesie wyboru.
Krok pierwszy: sprawdź, co już robisz, zanim wymyślisz coś nowego
Większość poradników każe zacząć od pytania „jakie wartości reprezentuje Twoja marka”. Brzmi dobrze, ale to pytanie zbyt łatwo prowadzi do odpowiedzi aspiracyjnej, czyli takiej, jaką chciałabyś dać, a nie takiej, która jest prawdziwa.
Zamiast tego, otwórz swoje ostatnie kilkanaście postów, maili albo opisów produktów i zaznacz powtarzające się słowa, tony, motywy. Czy częściej dajesz konkretne instrukcje, czy inspirujesz obrazami? Czy piszesz krótko i rozkazująco, czy długo i w formie rozmowy z koleżanką? Archetyp, który wyjdzie z tej analizy, jest bliższy prawdy niż ten, który wymyślisz od zera przy pustej kartce.
Krok drugi: zapytaj, jak widzą Cię inni, zanim im powiesz, kim jesteś
Twoja marka to nie to, co sama o sobie myślisz, tylko to, co myślą i mówią o Tobie inni, szczególnie wtedy, kiedy tego nie słyszysz. Więc zapytaj wprost. Poproś kilka lub kilkanaście osób z Twojej społeczności o trzy słowa, którymi opisałyby Twoją markę, zanim zdążą się zastanowić nad „poprawną” odpowiedzią.
Ten sam mechanizm zadziałał w moim własnym rebrandingu Klubu, o czym piszę szerzej w artykule o transformacji archetypu marki: to właśnie ankieta, nie moja intuicja, pokazała mi, że sposób, w jaki widziały mnie klientki, rozjeżdżał się z tym, co komunikowałam. Rozbieżność między Twoim krokiem pierwszym a odpowiedziami innych jest najcenniejszą informacją w tym całym procesie.
Krok trzeci: umiejsców się w jednej z czterech rodzin motywacji
Zanim zaczniesz porównywać opisy poszczególnych dwunastu archetypów, zawęź pole. Zapytaj siebie, która z czterech motywacji jest Ci bliższa emocjonalnie: niezależność i szukanie prawdy, mistrzostwo i przekraczanie granic, przynależność i bliskość, czy stabilność i porządek. To pytanie odsiewa od razu dziewięć archetypów z dwunastu i zostawia Ci trzech kandydatów do dalszej analizy, zamiast całej listy.
Przykład marki osobistej: Oprah Winfrey przez dekady budowała markę wokół stabilności i troski, czyli archetypu Opiekunki, wspierając odbiorców w odkrywaniu ich potencjału.
Przykład marki biznesowej: Dove poszedł tą samą drogą w kampanii „Prawdziwe piękno”, budując zaufanie przez akceptację, nie perfekcję.
Krok czwarty: zawęź do trzech kandydatów, nie do jednego
Na tym etapie zwykle zostają dwa lub trzy archetypy, które pasują niemal równie dobrze. To normalne i nie oznacza, że coś zrobiłaś źle. Większość marek osobistych łączy więcej niż jeden archetyp, pod warunkiem że jeden z nich jest wyraźnie dominujący.
Sprawdź też, czy w Twojej niszy ktoś już mocno zajął jeden z kandydujących archetypów. To nie dyskwalifikuje wyboru, bo dwie marki o tym samym archetypie wciąż mogą się różnić stylem i historią, ale utrudnia wyróżnienie na starcie, więc warto to wiedzieć wcześniej, nie po fakcie.
Przykład marki osobistej: Malala Yousafzai reprezentuje archetyp Bohaterki, zbudowany na odwadze i walce o prawo dziewcząt do edukacji.
Przykład marki biznesowej: Nike gra tę samą kartę od dekad, motywując klientów do przekraczania własnych granic.
Krok piąty: przetestuj kandydatów na prawdziwym materiale
Zanim ogłosisz decyzję światu, napisz po jednym poście dla każdego z kandydujących archetypów, na ten sam temat. Nie w teorii, na papierze, tylko realnie, tak jak opublikowałabyś go na swoim profilu. Ten, który napiszesz najszybciej, najbardziej naturalnie, bez poczucia, że musisz się do czegoś zmuszać, zwykle wskazuje właściwy kierunek.
Wybór archetypu marki to nie akt kreacji, tylko akt rozpoznania – nie wymyślasz kogoś nowego, tylko nazywasz i porządkujesz to, co Twoje odbiorczynie już w Tobie widzą, a co Ty sama, paradoksalnie, widzisz najsłabiej.
Przykład marki osobistej: Michelle Obama konsekwentnie utrzymuje archetyp Opiekunki, spójny z jej działaniami na rzecz edukacji i zdrowia.
Przykład marki biznesowej: Apple od lat gra archetyp Twórcy, stawiając innowację i perfekcję formy ponad wszystko inne.
Przyspiesz krok pierwszy z pomocą AI
Ręczne przeglądanie kilkunastu postów, o którym pisałam w kroku pierwszym, da się dziś zrobić szybciej, jeśli masz pod ręką Gemini, ChatGPT albo Claude. Zbierz teksty, które opublikowałaś w różnym czasie, najlepiej też te sprzed czasów, kiedy zaczęłaś korzystać z AI, bo to właśnie one najwierniej pokazują Twój naturalny głos, zanim jakikolwiek model zaczął go delikatnie wygładzać. Stare posty, artykuły blogowe, transkrypcja webinaru albo live’a, a jeśli niczego takiego nie masz pod ręką, nagraj notatkę głosową, w której przez kilka minut swobodnie mówisz o swojej pracy, i zamień ją na tekst. Im więcej materiału wkleisz, tym mniejsze ryzyko, że AI wyciągnie wniosek z przypadkowego, jednorazowego tonu.
Wklej to razem z poniższym poleceniem (promptem):
Poniżej wklejam różne teksty, które napisałam lub nagrałam na przestrzeni czasu: stare posty, artykuły blogowe, transkrypcje webinarów lub live’ów, ewentualnie transkrypcję notatki głosowej. Chcę, żebyś na tej podstawie pomógł mi określić archetyp mojej marki osobistej, zgodnie z modelem dwunastu archetypów Carla Junga oraz Margaret Mark i Carol Pearson (Niewinna, Mędrczyni, Odkrywczyni, Bohaterka, Buntowniczka, Czarodziejka, Towarzyszka, Kochanka, Żartownisia, Władczyni, Twórczyni, Opiekunka). Przeanalizuj powtarzające się słowa i zwroty, długość i rytm zdań, ton wypowiedzi, tematy, do których wracam najczęściej, oraz sposób, w jaki zwracam się do odbiorców. Jeśli materiału jest za mało, żeby wskazać archetyp z pewnością, zadaj mi maksymalnie pięć dodatkowych pytań, zanim wyciągniesz wnioski. Na koniec podaj archetyp dominujący, jeden lub dwa archetypy wspomagające oraz konkretne fragmenty tekstu, które doprowadziły Cię do tego wniosku. Nie podawaj archetypu bez uzasadnienia opartego na moim materiale.
Traktuj wynik tak samo, jak wynik testu z tego artykułu: jako hipotezę do zweryfikowania krokiem drugim i piątym, nie jako ostateczną odpowiedź.
Wpisz swój archetyp do ustawień AI, z którego korzystasz
Kiedy już znasz archetyp dominujący i wspomagający, zapisz go w ustawieniach personalizacji swojego modelu: w custom instructions w ChatGPT, w preferencjach stylu w Claude, w personalizacji w Gemini. Jedna, dwie linijki wystarczą, na przykład: „Mój archetyp marki to Bohaterka, wspierana przez Mędrczynię. Pisz do mnie krótkimi, mobilizującymi zdaniami, z konkretnymi przykładami i liczbami, unikaj nadmiernej ostrożności i ogólników”. Od tego momentu teksty, które dostajesz od AI, są bliżej Twojego głosu, zamiast uśrednionego tonu, który model proponuje każdemu bez rozróżnienia.
Jedno zastrzeżenie, zanim zaczniesz
AI pomoże Ci szybciej rozpoznać archetyp, ale to Ty musisz go udźwignąć na co dzień, nie model językowy. Nikt z nas nie kończył szkoły aktorskiej, żeby nauczyć się wchodzić w rolę i z niej wychodzić, a nawet zawodowi aktorzy się tego uczą latami. My zwykle nie mamy takich narzędzi. Dlatego archetyp, który wskaże Ci AI, musi być rozpoznaniem tego, kim już jesteś, dokładnie tak, jak pisałam wyżej przy kroku piątym, a nie rolą do zagrania na pokaz. Jeśli po kilku tygodniach poczujesz, że utrzymanie danego tonu Cię męczy, to znak, że AI trafiło obok, nie że musisz się bardziej postarać.
A co, jeśli po tym procesie nadal się waham?
To sygnał, że któryś z kroków wymaga więcej czasu, nie że proces nie działa. Najczęściej problem leży w kroku drugim: nie zebrałaś jeszcze wystarczająco dużo szczerych odpowiedzi od odbiorczyń, więc porównujesz swoje wyobrażenie z… swoim innym wyobrażeniem. Wróć tam, zanim pójdziesz dalej.
Zrób test, potem pogłęb wiedzę
Ten proces działa najlepiej w parze z narzędziami, które już masz pod ręką. Zacznij od bezpłatnego testu na archetyp marki, żeby mieć punkt wyjścia do pięciu kroków z tego artykułu. Jeśli chcesz iść głębiej, w książce „Potęga autentyczności. Pokaż bliznę, nie ranę” poświęciłam archetypom osobny, obszerny rozdział, z ćwiczeniami, które trudno zmieścić w jednym artykule na blogu.
FAQ – najczęstsze pytania
Ile czasu zajmuje wybór odpowiedniego archetypu marki? Sam test to dwie minuty, ale pełny proces z tego artykułu, razem ze zbieraniem odpowiedzi od odbiorczyń, zajmuje zwykle od jednego do dwóch tygodni. Najdłuższym etapem jest krok drugi, czyli zebranie szczerych opinii, a nie sama analiza.
Czy mogę wybrać archetyp inny niż ten, który pokazał test? Tak, test daje hipotezę, nie wyrok. Jeśli po przejściu pięciu kroków z tego artykułu wychodzi Ci inny archetyp niż wynik testu, zaufaj procesowi opartemu na realnym materiale i opiniach odbiorczyń, a nie samemu testowi.
Czy archetyp marki osobistej musi być inny niż archetyp konkurencji? Nie musi, ale warto to świadomie wiedzieć przed decyzją. Dwie marki z tym samym archetypem różnią się stylem, historią i szczegółami komunikacji, ale masz wtedy mniejszy margines błędu przy budowaniu rozpoznawalności.
Co, jeśli po pięciu krokach nadal wychodzą mi dwa równie dobre archetypy? To normalne, większość marek osobistych łączy dwa archetypy. Kluczowe jest wskazanie, który z nich jest dominujący, a który ma jedynie wspierać ten pierwszy w konkretnych sytuacjach komunikacyjnych.
Gdzie znajdę więcej ćwiczeń związanych z archetypami, jeśli ten artykuł to za mało? W książce „Potęga autentyczności. Pokaż bliznę, nie ranę” jest osobny rozdział poświęcony archetypom, z ćwiczeniami wykraczającymi poza to, co mieści się w formacie artykułu blogowego.
Czy mogę użyć AI, żeby określić swój archetyp marki zamiast przechodzić cały proces ręcznie? Możesz użyć AI, żeby przyspieszyć krok pierwszy, wklejając swoje stare teksty razem z promptem z tego artykułu. Nie pomijaj jednak kroku drugiego i piątego, bo AI analizuje tylko to, co już napisałaś, a nie to, jak realnie widzą Cię odbiorczynie.
