Jakie są archetypy Polaków [wyniki testu]

[wyniki testu – aktualizacja wrzesień 2026]

W 2021 roku, po 3177 rozwiązanych testach, napisałam, że jesteśmy narodem Mędrców. Poważnym, dążącym do perfekcji, nieskorym do buntu i dystansu do siebie.

Od tamtej pory test rozwiązało kolejnych 5965 osób. Łącznie mam już 9142 wyniki, czyli prawie trzy razy więcej niż przy pierwszej publikacji. To wystarczająco duża próba, żeby sprawdzić, czy obraz sprzed pięciu lat się utrzymał.

Utrzymał się, choć nie w całości.

W skrócie:

• Mędrzec wciąż zdecydowanie prowadzi, jednak jego udział powoli spada.
• Największym zwycięzcą ostatnich pięciu lat jest Odkrywca, który rośnie mocniej niż którykolwiek inny archetyp.
• Błazen pozostaje ostatni, natomiast rośnie relatywnie szybciej niż większość pozostałych.
• Jedyny wyraźny spadek poza Mędrcem zanotował Opiekun.
• Nie ma archetypów dobrych i złych, także tych ze szczytu i z dołu tego rankingu.

Ważne zastrzeżenie metodologiczne

Zanim przejdziemy do liczb, jedno zastrzeżenie, które ma realne znaczenie dla tego, jak czytać te wyniki.

Test rozwiązują osoby, które trafiły na mój profil lub moją stronę. W większości są to kobiety zainteresowane marką osobistą i biznesem online. To nie jest losowa, reprezentatywna próba całego społeczeństwa.

To nie są więc „archetypy Polaków” w sensie socjologicznym, tylko archetypy osób zaangażowanych w budowanie własnej marki. Czytaj poniższe wnioski z tym zastrzeżeniem w pamięci, nie jako sondaż ogólnopolski.

Drugie zastrzeżenie dotyczy samych danych z 2021 roku. Lista, którą wtedy opublikowałam, sumuje się do 3136 osób przy deklarowanej próbie 3177. Różnica wynosi 41 wyników, czyli około 1,3 procenta, prawdopodobnie testów nieukończonych. Dla porównań procentowych poniżej to bez znaczenia, ale wolę to napisać wprost.

Pełny ranking po 9142 testach

W tabeli obok wyniku łącznego pokazuję dwie rzeczy: udział każdego archetypu w 2021 roku oraz jego udział wyłącznie w nowej puli 5965 wyników. Dopiero to drugie porównanie pokazuje realny trend, a nie sumę zamrożoną przez stare dane.

Niewinna i Towarzysz są dziś praktycznie remisowe na trzecim miejscu. Różnica wynosi jedną osobę na tysiąc, więc traktowanie ich jako osobnych pozycji rankingu byłoby nadinterpretacją.

Co się zmieniło od 2021 roku

Odkrywca rośnie najmocniej ze wszystkich dwunastu archetypów, z 11,1 procenta do 13 procent w nowej puli. To największy pojedynczy ruch w całym zestawieniu. Nie mam danych, które tłumaczyłyby to jednoznacznie. Czasowo pokrywa się to jednak z falą kobiet decydujących się na biznes online i pracę zdalną, a taka zmiana sprzyja tożsamości Odkrywczyni.

Mędrzec nieznacznie traci, z 19,9 do 19 procent. Wciąż prowadzi z ogromną przewagą, choć jego dominacja nie jest już niewzruszona.

Opiekun spada najwyraźniej po Mędrcu, z 5,6 do 5,1 procenta. W liczbach bezwzględnych wygląda to niepozornie, natomiast relatywnie oznacza spadek o blisko dziesięć procent. To jedyny archetyp poza Mędrcem z wyraźnym ruchem w dół. W pierwszej wersji tej aktualizacji przeoczyłam ten sygnał i pisałam, że poza czołówką wszystko stoi w miejscu. To nieprawda.

Buntownik i Twórca zyskują umiarkowanie, ale konsekwentnie. Błazen wciąż jest ostatni, jednak urósł z 1,6 do 2 procent, czyli relatywnie o jedną czwartą.

Reszta archetypów pozostaje na poziomie bardzo zbliżonym do tego sprzed pięciu lat. To samo w sobie jest ciekawą informacją, ponieważ wskazuje na strukturalną stabilność tych wzorców, nie na przypadkowe wahania.

Co dane CBOS mówią o Mędrcu na szczycie

W pierwszej wersji tego artykułu powoływałam się na starsze dane CBOS, według których 76 procent Polaków nie ufa innym ludziom.

Najnowszy komunikat CBOS, nr 30/2026 z marca 2026 roku, pokazuje niemal identyczny obraz. 75 procent badanych uważa, że w relacjach z innymi trzeba zachować daleko posuniętą ostrożność, a tylko 22 procent sądzi, że większości ludzi można ufać. Wskaźnik zaufania od dwudziestu lat praktycznie się nie zmienia.

To wzmacnia wniosek sprzed pięciu lat. Dominacja Mędrca nie jest przypadkowym odczytem jednego roku, tylko odbiciem czegoś trwałego w tym, jak podchodzimy do siebie nawzajem.

W tych samych danych jest jednak niuans, którego w 2021 roku nie miałam. Zaufanie do partnerów w interesach osiągnęło 39 procent, czyli najwyższy poziom w historii tego pomiaru, o pięć punktów więcej niż w 2024 roku. Ogólna nieufność zostaje, natomiast w kontekście biznesowym otwieramy się bardziej niż kiedykolwiek.

To dobrze koresponduje z rosnącym udziałem Odkrywcy. Więcej osób decyduje się dziś wchodzić w nowe relacje biznesowe, nawet jeśli ogólna nieufność międzyludzka pozostaje bez zmian.

Dlaczego Mędrzec dominuje w tych wynikach?

Mędrzec podważa to, co słyszy, widzi i czyta, ponieważ chce dotrzeć do prawdy. Jego zaufanie startuje z niskiego poziomu i trzeba je zapracować.

Widać to nie tylko w danych. Wystarczy przeczytać komentarze pod dowolnym politycznym wpisem albo pod relacją z przegranego meczu, żeby zobaczyć, ilu z nas wie lepiej. Mędrzec faktycznie wie lepiej i bardzo często się nie myli, bo jego celem jest odkrycie prawdy i podzielenie się nią z innymi.

W marce osobistej daje to ogromną przewagę merytoryczną. Daje też jednak konkretny koszt, o którym piszę w artykule o tożsamości marki i archetypie.

Czego uczy nas ostatnie miejsce Błazna?

Błazen jest w tym zestawieniu najmniejszą grupą od pięciu lat. Boimy się śmieszności, a autoironia bywa u nas traktowana jak przyznanie się do słabości.

Szkoda, bo badanie zespołu z Uniwersytetu w Granadzie z 2018 roku, opublikowane w „Personality and Individual Differences”, wykazało coś przeciwnego. Osoby stosujące humor skierowany na siebie deklarowały wyższy poziom dobrostanu psychicznego i lepiej radziły sobie w sytuacjach trudnych.

Warto to powiedzieć wprost. Dystans do siebie nie osłabia autorytetu, tylko czyni go znośnym dla odbiorczyń.

Dlaczego wysokie miejsce Władcy budzi opór?

Piąte miejsce Władcy wciąż zaskakuje część moich klientek. Zdarza się, że dostają taki wynik i od razu próbują go podważyć.

Za tym oporem stoi zwykle skojarzenie Władczyni z kontrolą i chłodem. Tymczasem Władczyni nie jest gorszym wynikiem niż Bohaterka czy Twórczyni. To po prostu inna droga do tego samego celu, czyli do poczucia bezpieczeństwa u odbiorczyń. Bohaterka buduje je wspólnym pokonywaniem wyzwań, a Władczyni pewnością i porządkiem.

Mądra Władczyni ma zresztą swoich doradców, więc kontrola nie musi oznaczać zamknięcia na innych.

Nie ma archetypów dobrych i złych

Powtarzam to zdanie mocniej niż w poprzedniej wersji, ponieważ te dane łatwo odczytać opacznie.

Mędrzec na szczycie nie jest „najlepszym” archetypem, tak samo jak Błazen na końcu nie jest najgorszym. Każdy z dwunastu ma jasną stronę i cień, o czym piszę szerzej w tekście o archetypie głównym i wspomagających.

Mędrzec w cieniu bywa chłodny i nadmiernie krytyczny, dokładnie tak, jak sugerują dane CBOS. Błazen w jasnej stronie daje dystans, którego reszcie rankingu wyraźnie brakuje. Pozycja w tabeli mówi o częstości, nie o wartości.

Czy archetyp naprawdę zwiększa wartość marki?

Tu muszę wycofać się z dwóch liczb, które podawałam w poprzedniej wersji tego artykułu jako twarde fakty.

Liczba pierwsza: „marki o ściśle określonych archetypach zyskały 97 procent więcej w ciągu sześciu lat”. To zdanie pochodzi z książki „The Hero and the Outlaw” Margaret Mark i Carol S. Pearson z 2001 roku i opiera się na zamkniętych danych Young & Rubicam. Nie znalazłam publicznie dostępnej metodologii tego badania. Liczba ma dziś ćwierć wieku i krąży po branżowych prezentacjach bez źródła, więc traktuję ją jako ciekawostkę historyczną, nie jako dowód.

Liczba druga: „95 procent decyzji zakupowych zapada w podświadomości”, przypisywane profesorowi Geraldowi Zaltmanowi. To przeinaczenie. Zaltman pisał o tym, że około 95 procent procesów poznawczych zachodzi poza świadomością, co nie jest tym samym, co decyzje zakupowe. Sam ten odsetek jest zresztą jego szacunkiem, nie wynikiem pomiaru.

Po co o tym piszę? Bo archetyp naprawdę pomaga w budowaniu marki, tylko nie potrzebuje do tego podkoloryzowanych statystyk. Wystarczy mechanizm, który widać w tym artykule: spójny archetyp daje odbiorczyni przewidywalność, a przewidywalność buduje zaufanie. Zwłaszcza w kraju, w którym 75 procent ludzi zaczyna od ostrożności.

Sprawdź, gdzie Ty jesteś w tym zestawieniu

Jeśli jeszcze nie rozwiązałaś testu, zrób to teraz i zobacz, czy Twój wynik trafia do większości, czy do jednej z rzadszych grup.

👉 Rozwiąż bezpłatny test na archetyp marki

Test zajmuje kilka minut, a Twój wynik zasili kolejną aktualizację tego artykułu.

Jeśli po wyniku chcesz od razu wiedzieć, co z nim zrobić w praktyce, sięgnij po ebook „Twoja marka, Twój archetyp” za 39 zł. Znajdziesz w nim opis wszystkich dwunastu archetypów razem ze wskazówkami dotyczącymi języka, kolorów i typów treści dla każdego z nich.

👉 Zobacz ebook

Najczęstsze pytania

Czy te wyniki są reprezentatywne dla całego społeczeństwa polskiego?
Nie. To wyniki osób, które rozwiązały test na mojej stronie, w większości kobiet zainteresowanych marką osobistą i biznesem online. Traktuj je jako ciekawy sygnał, nie jako sondaż socjologiczny.

Dlaczego Mędrzec tak wyraźnie dominuje?
Dane CBOS z marca 2026 roku pokazują, że 75 procent Polaków deklaruje daleko posuniętą ostrożność wobec innych ludzi, a poziom ten jest niezmienny od dwudziestu lat. Sceptycyzm i poszukiwanie prawdy, charakterystyczne dla Mędrca, dobrze korespondują z tym rysem społecznym.

Czy wysoka pozycja w rankingu oznacza lepszy archetyp?
Nie, żaden archetyp nie jest z definicji lepszy. Pozycja mówi wyłącznie o częstości występowania wśród osób rozwiązujących test, nie o skuteczności w budowaniu marki.

Dlaczego Odkrywca zyskuje najbardziej?
Nie mam danych, które tłumaczą to jednoznacznie. Czasowo zbiega się to z rosnącą liczbą kobiet wybierających biznes online i pracę zdalną, co naturalnie sprzyja tożsamości związanej z eksploracją.

Czym różni się „nowa pula” od wyniku łącznego w tabeli?
Wynik łączny obejmuje wszystkie 9142 testy, razem z danymi z 2021 roku, dlatego zmienia się powoli. Nowa pula to wyłącznie 5965 wyników zebranych po 2021 roku i to ona pokazuje aktualny trend.

Jak często aktualizujesz te wyniki?
Nieregularnie, zwykle wtedy, gdy liczba nowych testów urośnie na tyle, żeby zmiany miały sens analityczny, a nie były szumem statystycznym.

Źródła

• CBOS, komunikat nr 30/2026 „Zaufanie społeczne”, marzec 2026
• Torres-Marín J., Navarro-Carrillo G., Carretero-Dios H., Is the use of humor associated with anger management? The assessment of individual differences in humor styles in Spain, Uniwersytet w Granadzie, „Personality and Individual Differences”, 2018
• Mark M., Pearson C. S., The Hero and the Outlaw: Building Extraordinary Brands Through the Power of Archetypes, McGraw-Hill, 2001
• Zaltman G., How Customers Think: Essential Insights into the Mind of the Market, Harvard Business School Press, 2003
• Dane własne: 9142 wyniki testu na archetyp marki, czerwiec 2021 – wrzesień 2026